Endometriose gaat vaak gepaard met hevige menstruatiepijn, maar kan ook heel andere klachten veroorzaken, wat de diagnose bemoeilijkt. Naast de impact op het dagelijks leven is het ook een belangrijke oorzaak van verminderde vruchtbaarheid. Hoewel de aandoening nog te weinig bekend is, zelfs bij zorgverleners krijgt endometriose vandaag steeds meer aandacht binnen gezondheidsbeleid en onderzoek.
Wat is endometriose?
Endometriose is een chronische gynaecologische aandoening die voorkomt bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Daarbij groeit weefsel dat lijkt op het baarmoederslijmvlies (endometrium) buiten de baarmoeder. Dit kan zich verspreiden naar andere organen in de buurt, zoals het buikvlies, de eierstokken, de blaas, de endeldarm, de eileiders of de darmen.
Een specifieke vorm, adenomyose, treft het baarmoederweefsel zelf.
Na de menstruatie kunnen deze verplaatste stukjes weefsel zorgen voor: bloedingen, ontstekingen, cysten en knobbeltjes, littekenvorming.
Endometriose kan al op jonge leeftijd beginnen, soms zelfs tijdens de adolescentie. De aandoening neemt meestal af na de menopauze.
Wat is het endometrium?
Het endometrium is het slijmvlies aan de binnenkant van de baarmoeder. Tijdens elke menstruatiecyclus wordt een groot deel van dit slijmvlies afgestoten.
Wat zijn de symptomen van endometriose?
De symptomen verschillen sterk van vrouw tot vrouw. Toch zijn er een aantal veelvoorkomende signalen die kunnen wijzen op endometriose:
- Hevige menstruatiepijn (dysmenorroe), soms zo intens dat dagelijkse activiteiten moeilijk worden
- Chronische bekken- of rugpijn, ook buiten de menstruatie. Deze klachten beginnen vaak al op jonge leeftijd en nemen toe met de jaren, wat een vroege diagnose extra belangrijk maakt
- Pijn tijdens het vrijen (dyspareunie)
- Urinaire klachten, zoals een branderig gevoel of vaak moeten plassen
- Darmklachten, zoals pijn bij stoelgang of verergerde spijsverteringsproblemen tijdens de menstruatie
Endometriose kan een belangrijke rol spelen bij onvruchtbaarheid. Het baarmoederslijmvlies is minder geschikt voor de innesteling van een bevruchte eicel. In sommige gevallen wordt de aandoening pas ontdekt tijdens een fertiliteitsonderzoek.
Daarom wordt soms aangeraden om een zwangerschap niet te lang uit te stellen, omdat de vruchtbaarheid op jongere leeftijd hoger ligt. Bovendien kan een zwangerschap tijdelijk een gunstig effect hebben op de symptomen.
Belangrijk: sommige vrouwen hebben helemaal geen klachten, waardoor de diagnose nog moeilijker wordt.
Wist je dat?
Ongeveer 50% van de vrouwen met vruchtbaarheidsproblemen mogelijk endometriose heeft¹.
Hoe wordt endometriose vastgesteld?
Omdat de symptomen sterk kunnen verschillen, is de diagnose van endometriose vaak moeilijk en laattijdig. Men zegt soms dat er evenveel vormen van endometriose bestaan als er vrouwen met de aandoening zijn.
Na een klinische evaluatie kan de arts bijkomende onderzoeken voorstellen, zoals:
- Bekkenechografie om afwijkingen op te sporen
- MRI-scan om letsels beter in beeld te brengen
- Specifieke onderzoeken afhankelijk van de klachten (bv. darmonderzoek)
- Kijkoperatie (laparoscopie) om de letsels nauwkeurig te lokaliseren en eventueel te behandelen
Daarnaast wordt momenteel gewerkt aan een speekseltest die endometriose sneller en niet-invasief zou kunnen opsporen. Deze veelbelovende test bevindt zich nog in de evaluatiefase.
Wist je dat?
In België treft endometriose meer dan 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd², wat neerkomt op bijna 280.000 vrouwen³.
Endometriose: een prioriteit binnen gezondheidsstrategieën
Ter gelegenheid van de Werelddag van endometriose op 28 maart worden in België tal van initiatieven genomen om de erkenning van de ziekte te verbeteren, het grote publiek beter te informeren en de toegang tot gespecialiseerde zorg te versterken.
Wanneer een arts raadplegen en welke oplossingen zijn mogelijk?
Wanneer de klachten pijnlijk, aanhoudend of invaliderend worden, kan een aangepaste behandeling overwogen worden om de pijn te verlichten en het dagelijks leven te verbeteren.
Voor meer informatie over behandelingen en mogelijke oplossingen, in ons artikel: Endometriose: welke behandelingen?
Naast de conventionele medische zorg kunnen aanvullende therapieën, zoals homeopathie, maar ook acupunctuur, osteopathie, yoga of hypnose, bijdragen aan een betere levenskwaliteit en verlichting van bepaalde symptomen.
Deze benaderingen maken deel uit van een holistische aanpak, als aanvulling op medische behandelingen, met als doel het dagelijks welzijn te verbeteren.
¹ C. Zacharopoulou et al. (2022) – Rapport de proposition d’une stratégie nationale contre l’endométriose (2022‑2025). Ministère de la Santé et de la Prévention.https://solidarites-sante.gouv.fr/IMG/pdf/10_01_2022_strategie_nationale_finale_chrysoula_zacharopoulou_vf.pdf?TSPD_101_R0=087dc22938ab200055c4f8dafd59d1c92962f1c18d38ba8826ee7face78e5f09d901d0c9ceb88b3b08de4c5cf41430005e23cf309da77599385cb45473d7c5d6e6140ef1c9f0ba0219a86f1aee29d0086837804336e318ac849b4a5cd1c93c60
² Cliniques universitaires Saint‑Luc. (2024) – Saint‑Luc, centre expert pour l’endométriose. Cliniques universitaires Saint‑Luc .Saint-Luc, centre expert pour l’endométriose | Cliniques universitaires Saint-Luc
³ C. Noirhomme. (2024) – Endométriose : un parcours de combattantes. Éducation Santé.Endométriose : un parcours de combattantes - Éducation Santé
